درس ۲۰ از ۲۸
اندیکاتورهای حجم: OBV، MFI و جریان پول
حجم معاملات نشان می‌دهد پشت یک حرکت قیمتی چقدر مشارکت وجود دارد. حرکتی که با حجم بالا همراه است معمولاً جدی‌تر از حرکتی با حجم ناچیز تلقی می‌شود. اندیکاتورهای حجم تلاش می‌کنند این مشارکت را به شکلی خواناتر نمایش دهند. اما پیش از استفاده از آن‌ها باید بدانید دادهٔ حجمی که می‌بینید دقیقاً چیست.
OBV؛ حجم تجمعی
On-Balance Volume یک خط تجمعی است: اگر قیمت پایانی امروز از دیروز بالاتر باشد، حجم امروز به OBV اضافه و اگر پایین‌تر باشد، از آن کم می‌شود. مقدار مطلق OBV اهمیتی ندارد؛ آنچه مهم است جهت آن است. اگر قیمت در یک محدوده درجا بزند ولی OBV رو به بالا باشد، برخی آن را نشانهٔ انباشت می‌دانند. واگرایی میان OBV و قیمت هم می‌تواند هشداری برای ضعف حرکت باشد.
MFI و شاخص‌های جریان پول
Money Flow Index را می‌توان نسخهٔ حجمی RSI دانست. این اندیکاتور قیمت معمولی (میانگین سقف، کف و قیمت پایانی) را در حجم ضرب می‌کند و جریان پول مثبت و منفی را در یک دوره مقایسه می‌کند. خروجی آن بین ۰ تا ۱۰۰ است و سطوح ۸۰ و ۲۰ معمولاً مرز اشباع در نظر گرفته می‌شوند.
Chaikin Money Flow نیز بررسی می‌کند که قیمت پایانی در کدام قسمت دامنهٔ کندل قرار گرفته و آن را با حجم وزن‌دهی می‌کند. مقادیر مثبت پایدار به فشار خرید و مقادیر منفی پایدار به فشار فروش اشاره دارند.
هشدار مهم دربارهٔ حجم در کریپتو و فارکس
در بازار سهام، حجم معمولاً از یک بورس مرکزی گزارش می‌شود. اما در دو بازاری که برای ما مهم‌اند وضعیت فرق دارد:
- فارکس: بازار غیرمتمرکز است و حجم کل معاملات در دسترس نیست. آنچه پلتفرم‌ها نشان می‌دهند معمولاً «حجم تیک» است، یعنی تعداد تغییرات قیمت نزد همان کارگزار، نه حجم واقعی پول.
- کریپتو: معاملات در صرافی‌های متعددی پخش شده است و حجم هر صرافی فقط بخشی از بازار را نشان می‌دهد. برخی صرافی‌ها نیز در گذشته به گزارش حجم غیرواقعی متهم شده‌اند.
- طلای جهانی: بخش بزرگی از معاملات خارج از بورس انجام می‌شود و حجم نمودارهای اسپات نیز تصویر کاملی نیست.
بنابراین در این بازارها، اندیکاتورهای حجم را بیشتر برای مقایسهٔ نسبی در همان منبع داده به کار ببرید، نه به‌عنوان معیار دقیق مشارکت کل بازار.
نکات کلیدی
- حجم میزان مشارکت پشت حرکت قیمت را نشان می‌دهد.
- در OBV جهت خط مهم است، نه مقدار آن.
- MFI ترکیبی از قیمت و حجم با مقیاس ۰ تا ۱۰۰ است.
- حجم در فارکس، کریپتو و طلای اسپات ناقص یا وابسته به منبع است.
این درس فقط جنبهٔ آموزشی دارد و توصیه به خرید یا فروش هیچ دارایی نیست.